TYRON-ah ZAN KHAT

April 1 2012 Pathianni Inkhawm ban khan Pennsylvania state a, Tyron lam panin kan chhungkua bakah Rebecca leh Zoremi nen kan chhuak a. Darkar 2.15 kan tlan hnu chuan Altoona kan thleng a. Tyron leh Altoona hi khaw inhnai te an ni a. Tyron ah hian Sinking Valley Presbyterian Church a awm a, chutah chuan Rev.J.H.Vanlalhruaia'n pastor hna rawngbawlna a chelh a. A nupui  leh fapa pathum nen quarter thawl tak maiah an awm a. An ni chhung tlawh pah a, drama en tur leh vawk talh leh tennis khel pah turin phur kan intek chhuak a ni.

He Biak In hi tun hma chuan Presbyterian ta a ni thin a. Altoona Khawpui laili takah a awm a. Tunah erawh chuan Assembly Of God in an lei tawh a, an leina na man lah chu $1 chauh a ni lehnghal. Presbyterian Kohhran an tlak hniam avangin an enkawl zo ta lova chutah AG Kohhran nung zet maiin an chang zui a.  

He AG Kohhran hian Good Friday leh Easter lo thleng tur den chhenin Isua chanchin Kros a a tuarna te, thlan ata a thawh lehna te Drama Musical hmuhnawm deuh mai, ropui tak an chang a. Show tum thumna chu zan dar 7 ah an tan, kan han en ve a ni. A chunga thlalak hi vei lam atangin, Jonathan, Pi Mary, Rom Sipai, Pi Maruati, leh Drama a changtupa zai thiam tak, Americam Idol ah pawh lo tel ve zak zak tawh a ni. An drama chan a hmuhnawm em em a, mittui a ko tla tam hle. He play hmuhnawm takah hian Pi Mary te fapa Tv. Sam-a, a chang ve a, chu chu en tinuamtu tak pakhat a ni bawk.

Zan kan riak a, a tuk thawhtanni chu vawk lamah kan buai ta thung a. Zingah thovin
a hma lama an lo order lawk tawh, ni khat lai frozen a an lo dah chu kan va la chhuak a. Frozen a sa ni khat dah hi duhthusam a ni,natna hrik lakah a thianghlim bik. $180 man a nih hi.

Rev.J.H.Vanlalhruaia te thawhna Kohhran hi Sinking Valley Presbyterian Church a ni a.  A chunga milem hi sinking hole awmna lai chu a ni. He khuarkhurumah hian tun hma chuan bawlhhlawh an paih vak vak thin a, a khat thei lo, a phai reng mai a ni. Mahse tunah chuan sorkar lamin an khap tawh a, tuman bawlhhlawh an paih tawh lo. "Min hmu chuang lo' tih vangin an paih ru hram hram lo.  Hei hi Pu Hruaia te kawmchar maia awm a ni.

Vawk pum frozen chu han defrost dan vak kan hre si lova, "Hawh meiin i hliau vak mai ang," kan ti ta a.  Meipui kan chhep ta a ni. Pu Hruaia'n mei sa tawngin vawk a let vel mek.

Vawk chu kan ur  ta a, rin aiin hun a hek a. Mahse dawh thei takin kan ur zel a. Chemtea zai hlaih hlaih theih a nih thlengin.

Mama'n thing a fawm a, Sawna nen kan rawh a, pafa in kan che ho va, a nuam ve ang reng hle.

A hmun hma zau a, a fian rial a, vah velna tur a tam a, thing fawm mai tur pawh a tam. 

Sawna, Andrew leh Zela ten lunch an ei ho.

Dini leh Rebecca pawhin lunch tui ti takin an ei..

Pu Hruaia'n an in leh a chheh vel te min fanpui a, min hrilhfiah a, ni lengin kan titi a ni mai e. Bengvarthlak thin khawp mai.

Chhunah chuan kan sa rep hah chuan chaw chhun kan ei a, choka lamah nuho an lo thawk rim ve bawk a, kan puar tha khawp mai.

Kan chaw ei min vil turin nu pahnih an inralring reng mai. Pi Mary leh Pi Zoremi

Tlaiah pa hovin tennis kan khel a. Nuho thrift store-ah te kalin Amish ho hmun te an fang a. Tlaiah kan intawk khawm leh a. Tichuan kan vawk talh sa ngei mai chu dim lo baksakin kan han ei leh a. Kan rawh hneh bawk a, a sa a thianghlim si, a rim a thiang tha em em mai a, Zoram chu ni chiah lo mahse Zoram rim chu a nam ve deuh chiang a lawm!!!

CANCER A TAM..

Mizo zingah cancer natna rapthlak tak mai hi a hluar hle a, vei mek tam tak an awm a, tawngthu chhe loah vei leh tur pawh tam tak an awm ngei ang. Heti taka cancer tam hi zir chian a hun hlein ka hria a, mahse mi thiam te han cho chhuak tur zawngin tu vak mah hian  tha kan thawh thiam meuh lo emaw ni. Englekhawle, dik maw dik lo maw, a chhan ni awma ka rin te han chhim thal bengkang puahpui ve pawp pawp phawt mai ila. Sawtpui mual mual kan lo awm hlauh thei a, chutiang kan awm ta kher lo a nih pawhin, chhiatpui phah em kan awm long chu maw!

Helam a thiamna nei hi ka ni hauh lo va, zir pawh ka zir eih lo. Mahse kum upa zelina ni awma min hriattirte kan puang ve mai dawn a ni. Ka sawi tum te hi hnam pui leh changkang zawk te behchhana ziah mai a ni a. An ni atang hian a chhe lai chauh ni lovin a tha lai pawh kan entawn theih hlauh takin tih thuah, ka'n intihuaisen ve mai a ni e.

1. ASBESTOS: Mizo chuan tile kan tih mai hi mi ramah chuan an duh lohna rei tawh a. Mizoramah chuan in sakna hmanrua kan neih that ber leh awm chhun a la ni hrihin a lang. Bangah te ceilingah te ka hmang a, tile hmang pha chu 'khawsa thei chin' an ni tlat. Mi ramah chuan heng hi asbestos an ti a, insakna hmanruaah an hnualsuat daih tawh a, Cancer a thlen thei niin an ngai a ni. Ram changkang leh fing zawkten rei tak zira an lo hmuh chhuah tawh sa hi zawm ve mai thei ila chuan a tha tur a nia le.

2. SA KAWCHHUNG: Mizo te hian sa kawchhung te sachek te kan duh hle mai a. Mahse hnam chang kang ho hi chuan an ei tha duh der lo. Eng nge a chhan ni ang le? Tam tak rin dan chuan 'sa hrisel lo te hrisel lohna, natna hrik fuankhawmna ber chu a kawchhung hi a ni' an ti a. Chuvangin sa kawchhung hi ei kan hrat viau si chuan, sa-in natna hrik a pai zawng zawng kha kan ei vek dawn a, kan taksa chu ngaihtuahawm tak  tur  a ni. Chuvangin natna mak pui pui kan nei thin hi a mak lo khawpin a hriat.

3. ZUK LEH HMUAM: Zuk leh hmuam chang kan uar  a ni lo va, kuhva ei thlengin kan uar a. Mi rama an tih ngai lem loh tuibur thleng thlengin kan hmuam a. He lamah hi chuan duh aiin kan changtlung mah mah a ni ber mai. Mizo zingah mei zu, kuhva ei, sahdah hmuam, tui bur hmuam bawk, ti kim vek hi a engamah ti lo aiin an la tam mah awm a sin! Thenkhat chuan zu a zawnga zu chhe ber chi an la in tel nen. Tikim vek tan hi chuan eng natna ber emaw hi chu  'ngasa' a ni ve hrim hrim niin a. Pathian hnenah hriselna dila tawngtai a sawt mawh viau ta ve ang. A chhan chu taksa huat chi thiau chi li chi nga chhum lo chat lova han vawm khawm takah chuan cancer chu sawi loh, a aia na zawk fe te pawh tuara mawi kan ni. Heti em em a zuk leh hmuam ti nasa hi keini lo hnam dang khawvelah an awm ve a nih ngat chuan a mak viau ang a, an ni pawhin an hrisel lo ve viau ta ve ang!


4. KAN INENKAWL THA LO: Kan retheih vang chu kawng khat, inenkawlna lamah hian kan phak tawk leh duh dan la hniam hrim hrim hi chawisan a ngai. Damlo entir hi "In lo kal tlai hret" tih a ni vek mai a. Chuvangin tun aia nasa hian regular taka in check up kan uar a ngai a ni. Tlema khawsa thei deuh te phei chuan kum tina hun bi dik takah in full medical check up neih a tha em em. Mizo pa tak mai a, bawksawp rap hnu chauhva doctor pan thin hi kan sim a hun viau a ni. Tin, Mizo doctor te pawhin kan hriat ngai nia lang chu Mizo te chu a tlangpuiin tun dinhmunah chuan "loh theih loh tawpah" chauh loh chuan Doctor kan pan mang lo va, chuvang chuan miin doctor a pan rap tawh chuan a kaw tawp a thleng tawh tih hriat a, uluk leh dimdawi tak, fimkhur tak leh hmanhmawh taka enkawl kan nge tih hriat a tha.


5. THIL UIH KAN UAR: Saum, bekang, aium, nghathu, nghaum, nghapih etc. an tui  a ni. Ngeih lo tih inhre rengte pawhin tui an ti tho. Tui tih avanga ei hi thil pawi thei a nih chuan sim tur a ni. Thil uih hian pumpui a nghawng a, pumpui pan a thlen a, pan kum hlun chu cancer ah a chang thin. Mi chang kang chuan tui an tih vang ngawtin thil an ei lo va, an taksa in a thatpui dawn emaw avang chauhin an ei thin. Ngeih zawng ngawr ngawr kan zawng thei lo a nih pawhin, pawi sawi lo emaw, kan huat zawng ni lo deuh ei hram hram a tul. Tu tan mah thil uih hi chu a tha lo va, kum khata tum hnih khat ei a tawk viau.

6. KAN EI TUR KAN ULUK LO: Kan retheih em avangin kan rawp a, sa a nih tawh phawt chuan kan ei duh mai zel a, ei turah kan fimkhur peih lo hle. Kan hriatna a tlem avang leh mi thiam thusawi kan ngaihthlak loh avangin kan at huai a, sa tui tang lo kan ei nasa hle. Miin sa tlaw a chhar chuan vannei a inti a, lungtenna a nei lo. Ar pul sa te, vawk ke na sa te, thang awk sa te kan iai lo chang pawh a ni mai lo,  chung zawng zawng chu lawm em emin kan sa pangngai ei hmiah hmiah thei a ni. Entirnan, ar pul chu natna vanga thi a ni tih a chiang a, eng hrik vanga thi nge hriat a ni lo. Chung ar pul kan ei chuan a natna hrik kha kan ei tel ngei dawn a ni. Engtin nge kan taksaah a thawh tak ang le?

7. REP KAN UAR: Mi tam tak chuan thil rep kan ei nasa hi cancer kan neih chhanah an ngai a. A dik thei viau ang. Sa rep, sangha rep te, thlai rep te kan ei uar hle a, tui lah a tui. Tun hma ta tawh rep kan uar hi chu thil dahthat reina kan neih that loh vang ni ta sel a. Hnam chang kang hi chuan chawhmeh dah thatna te an nei tha deuh bawk a, a hringin an dah tha reng thei a, rep teh chiam a ngai lo. Chuvang chuan rep an ei tlem a, 'rawh'(grill) erawh an uar ngang mai. Tunlaiah chuan refrigerator te kan nei nual ta bawk a, a hringa ei hram hram tum a tha hle. A thui thei ang berin rep ei pumpelh tum ila a tha hle ang.

8. SA KAN EI NASA: Mi thiam te sawi dan chuan mi tin hian cancer hrik kan pai theuh va. Chu cancer hrik chu taksa a lo chak loh lai leh, chu cancer hrikin chaw a hmuh that lai chuan cancer natna a lo zual thin niin an sawi a. Chuvang chuan tunlaia cancer enkawlna lar tak pakhat chu cancer hrikin chaw ei tur nei lova siam,  'starve' a ni. Cancer chakna hnar leh chaw tha chu kan sa ei hi a ni a, a bikin red meat hi a ni. Sa-ah chuan ar sa leh sangha a ziaawm. Miin sa a ei tam chuan cancer hrik thahnemngai takin a chawm tel tihna nih chu. Mizo te hian sa kan uar ta mah mah a, a pawi thui hmain insum tan a ngai. Sa ei thei lo kan nih hma hian sa ei lo thei ila ni ila, ti chuan rei tak kan ei thei zawk ang. Sa ei hi intihtheih nan hmang lovin, sa ei lova thlai ei tam zawk hi chawisan chi zawk a ni.

KHARNA: Eng ang pawhin inenkawl uluk thin mah ila, Pathianin kan tana a ruat tur chu tuman kan pumpelh hauh lo vang.  Amaherawhchu, kawng tam takah kan tih ve tur a awm thin avangin, kawng tha leh dik nia hriatte inhrilhtawna, inzirtawn hi a tha a ni. Mizo ten hma kan sawn zel lai hian, chak zawka raltiang ram kan pan ve theih dan tur hi mi tam te suahtuahna a ni thin a, kei pawh chu lamah chuan mahni phak tawk te tea tel ve thin niaah ka inngai thin. Chuvang chuan heng te pawh hi mahni fihlim hauh chuang lovin, tim chung chung leh mahni pawh infuih mawlh mawlh reng chungin ka han ziak a ni e.

CHERRY BLOSSOM kan en.

Washington DC area-ah hian kum 10 chuang ka awm tawh a. Mahse mi te sawi vul chuk Cherry Blossom an tih hi ka la thlir ve ngai lova.  A rem em mai tih thu ah, khua te a tha et awt bawk a, March  11 2012 Pathianni tlai chuan kan chhungin kan leng chhuak ve ta a. Veivahna tur an siam nuam a, mi an tam a, a hmun hma a nuam mai mai khawp mai. He thing par en tur hian ram chhung hmun hrang hrang atangin an lo kal thin a ni mai lo va, ram dang atangte pawhin hemi en tur hian an lo kal nasa thin!

Ka sawi duh pakhat chu: thla hi kan han la ve thla zen a, a hnu lawka kan han en leh hian,"Ka lang tha lo," kan tih loh leh, "Ka chhia," kan ti chawk a!! Mahse mak deuh mai chu, kha thlalak chhia kan intihna em em kha  kum 2 kum 3 hnu velah han en leh ila, "Hetih lai hi chuan ka lo la zia khawp mai a!" kan ti rilru leh si thin. Chumi chu ka man tawh a, engtin pawh dawh ila, "Chhia" ka inti duh tawh lo reng reng..lol..

Jefferson Memorial kawtah kan han pose a nih hi.

Sailungvar kailawnah chhungkuain kan thu

Hei hi li tengsawl Jafferson Memorial kawtah a awm a, tui kam zawng zawngah hian Cherry thing chu a par vul a ni.

Mite an tam a, chhungkua kal ho mai mai a nuam duh khawp.

Lui kamah chuan thawveng takin Thing Par hnuaiah a len theih.

Masi lai kher lo pawh hian chhungkaw thlalak hi lak ve fo tur..

Ka hraite an thang lian duak duak mai, an uiawm em em..

Hla feah Monument  a lang a, ka'n hum a nih hi..Ka piaha thla la te hi i hmu em, an uluk a sin, an infep ve nasa mai maw le!!

Tui kamah Mami a thu a, ding lama var bial Building hi Jafferson Memorial chu a ni. Zum put saw Monument an ti a, saw aia sang sawn in sak phal a ni lo he khuaah hian.

Keini aiin kan background a langsar zawk tih ka hai lo..lol..

Hemi nia kan picture chhuanvawr ber a nih hi. Sawna lak a ni a panaromic an tiin ka hria.  Sawna tih loh chu kan lang vek a nih hi...keini chuan kan chhuang hle..

SUM DAWN NA'N

Mizorama kan la tih ngai lem loh, keiin ka ti loh tur, a ti peih ten an tih awm, sumdawnna hi ka ngaihtuah ve thin a. Ka ngaihtuah thin thenkhat chu mi then khat ten an lo ti chho mek a, a lawmawm. Mizoramah rei tak ka awm loh tawh avangin, ka ngaihtuah thenkhat hi chu lo ti mek te, hma la mek te pawh an awm mai thei a, hma an lo la mek tawh a nih chuan a lawmawmah ngai ila. La ngaihtuah chhuah ngai loh te a nih fuh hlauh chuan, thenkhat tan a lo tangkai mial beisei ila.

1. Hei hi Service Industry lam atan a ni ber a, a hming tur pawh ka hre lo. Thalai lehkha thiam zin nuam ti mi te tan chuan he service hi a tih chi phian ang. Entirnan, dam lohna avangin phaiah kal a ngai a, chhungkaw indaihlohna avang emaw, timim vang hrim hrim emaw, tawng thiam loh vang emaw tein HRUAITU kan mamawh ta a. Chuta hman tur chu mi kan mamawh ang. Zei, tawng thiam, phai chin hria, milian nel taka be thiam, taima, tana thawh chi a ni ang. Damlo mai bakah zirlai naupang dah leh lam te, admission tihpui te, zin thawlenpui hrim hrim te pawh a ngai thei ang. Bul tan nan sum tam a ngai lo ang a,  a hna erawh tui viau a ngai ang.

2. Private Investigator: Hei hi chu a zirna te pawh a awm a, zir chhuak tan a thawh chi phian ang. Crime lam investigate bakah, political, marital leh eng chi pawh investigate theih a ni ang. Chutiang ti chi chu awm sela an tangkaiin an hlawkpuiawm ngawt ang. A tui mi tan chuan hna nuam leh hlawk tak a ni ang a, mahse hna risky tak a ni thei a, bul tan nan sum a ngai tam lo ang.

3. Kuang zawrh: YMA in kuang kan siam thin a, a lawmawm. Tun thleng chuan kan la ti thei zel a ni mai thei. Mahse kuang siama zuar hi tu emaw awm ta se, mawi tak, man to tak tak te zuar se, lei duh leh mamawh an awm thin em em ang. Tunah chuan YMA siam kan rin chawt avangin duh thlan tur kan nei lo va, mawi leh leh dangdai  tak te ni ta se, kan ram thang zel nen te pawh inmilna chin a awm thei ang. Bul tan nan sum a duh deuh ang a, tui chilh erawh a ngai ang.

4. Day Care center: Mi sawi ka hriat danin day care center hi naute/naupang tan chuan a awm tan ni awm tak a ni. A lawmawm e. Day care tho hi senior (tar ho tan) siam a tha ngawt ang. Ka nuin ka pa a boralsan hnu hian ka pa hi a khawhar thei em em mai a, tlawhtu leh biaksawm tur te hi a duh thin a. Chu chuan min ngaituahtir nasa a, ti peih awm se ka ti em em thin. Tuk thuan ei khamah center ah chuan kan va drop ang a, an rualpui dangte nen nilengin hun an hmang ang a; an nun a  hlim ngawt ang ka ti thin. Bul tan nan sum tam a ngai lo, sorkar pawhin an tanpui chak zawng tak a ni ngei ang.

5. Food Store/Court: Mizorama kan chaw dawr ho hi thianghlimna thu hlaah an la pa chhe em em a. Thianghlim leh tui hnai, hnam dang hmuh a zahpuiawm lo kan neih a hun tawh. Chaw dawr hi a bul tan nan Aizawl veng lun deuh va tan ila, chaw leh chawhmeh hrang hrang chu container-ah kan hung tlar ang a, chu chu glass in tho, vaivut, leh thil tenawm laka him turin kan hung ang a. Suah dawn chauh vah kan hawng ang, tin kan tilum reng bawk ang. Chaw chu a ei turin an duh zat leh an duh zawng an hmuh reng laiin an suahtir ang a, chu chu a piah ah cashier in a man a lo chhiar ang a, a man a dawng nghal dawn a ni. Ei tamin an chawi tam ang a, ei zawhah mahni eina an senghawi nghal bawk dawn a ni. Ei siam thiam mi, inthlahdah lo tur tan tih chi a ni ang a, hmun hrang hrangah dawr a hawng thei ang a, Zoram a tuam chhuak thei hial ang.

6. A tui mi, tlema sum lam ngah deuh te tana han tih awm chu real estate lam hi a ni. Hmun ruak zau deuh awm theihna ah ram ri duang fel thlapin in a tam thei ang sa ta la. In ang tlang, intiat, design inang changkang tak, a kawtkai leh lawilen nuam taka siam tur. A bul tan nan in 10 vel sa la, chu chu engkim  i zawh fel thlapah zuar tan rawh le. A leitu te kha sum lamah inang tlang, intluk tlang leh dinhmun san lam inang an nih dawn avangin inthenawm khawven chung chang changah pawh nuam an ti lo thei lo. Chung in leitu te chuan Home owner association an han din ang a, an ni ho tana hman tur dan leh hrai an han zam ang a, fel fai takin an khawsa thei ang.  Mi entawn hrat hnam keini ho hian kan han entawn ang a, ram pumin hma kan sawn phah zawt zawt mai dawn a lawm! Heng tho hi a lawm ram chang lang dangah pawh an tih thin.

RAM LEH HNAM HUMHALH

YMA chuan kum 2012 hi Ram leh Hnam humhalh kumah a puang tih ka lo hria a, ka lawm hle mai. He thupui hi a zauh em avangin engtiang takin nge YMA hian a kalpui ang tih hriat thiam a har hle mai. Tih dan tur tha tak tak hmalakna chu an rawn nei ngei ang a, chutih lai mek chuan thaa ka rin tlem a zawng,  a pawimawh dan indawt pawh ni chuang lovin, ka'n ar la vutdur thai ve mai mai teh ang.

1. Kan ramri chiang taka zir chian a tha ang a. Tuna kan ramri zei zei hi chu kan ram chin dik tak a ni lo tih kan ring theuh ang a, chuvang chuan eng chin chiah hi nge tih hriat chian a ngai a. YMA hian kan ramri chin hi uluk takin zir chiang se a tihzia ngawt ang.

2. Chu ramri chin chu kan MP te fah chian a, an ni chuan Delhi lamah tlangaupui tura nawr tur an ni ang. Tun atang chuan tu pawh kan MP ni dawn ta se, chu MP chuan kum tinin hmun tam takah lehkha te thehlutin leh national huap press conference te kovin kan ram chin hi kan claim ngat ngat a ngai a ni. Tihrik tam a ngai. YMA hian MP thar turte reng reng hei hi an chah ziah thin se la. Chu chu party politics ni lovin state mipui, hnam pum politics lung rual taka kan zaa kan khelh ngat ngat tur chu a ni.

3. Chu ramri chin chu YMA member zawng zawngin kan chian tlan a ngai ang a, kan fate thlenga kan tuh tur chu a ni. (Thil pakhat han zep zawk ila, Hman ni khan thian pakhatin facebook ah Zokhawthar leh Tiau lei vel thlalak a rawn tar a. Chu thlalakah chuan Mizoram lam lui kam lei tawpah chuan 'Welcome to India' tih an tar a. Lui ral lehlam thalak a awm lova engtin nge an tar ve ka hre lo va. Kan sawi tum chu ramri kham chung changah hian chuhhelh nih viau chu a mawi lo thei a, mahse tuma ram mah ni bik lo chu kan hauh mai hi a tha lawm ni ka ti. Burma lam khan lui ral atang khan Burma ramah an claim ve a nih chuan keini chuan TIAU LUI kha kan ta-ah kan chhal mai tur a ni dawn lawm ni? Tiau lui kha 'no man's land' a ni reng lo maw?)

4. Kan ram lo hi chu ram dang kan nei lo tih chian em em reng a ngai a, thikthu thiam taka tihchhiat thar a ngai. Ram hmul leh nungcha te, thing leh mau te reng reng, kan kut kawih ni lo, kan chin leh enkawl ni lo, kan tuh leh kan vulh ni hi chu 'ka ta ni lovin kan ta ni a, mimalin ka lo hlawkpui bik hi a thiang lo' tih kan inzirtir thar a ngai.

5. Ramri hrula inchapdarh dan kawng zawn a ngai. Abik takin cachar ramri hrulah mi kan chentir a ngai a, chutia kan tih ngat chuan kan chim chin apiang kan ram a ni dawn a ni. A lailum lamah hmasawna leh hmun hma nei lovin ramri depah hmun hma leh ro thil bun tam a tha a. Chumi ti tur chuan a tul chuan sorkar pawh na tak a nawr tur a ni.

6.  Sipaia tang tawh mahni inthununna nei tha lo an vang a, sipai pension thak thlenga tang a hnu lama taima  lo an van a vangin sipai tan hi ram leh hnam humhalhna damdawi mum lian a ni. Chuvangin mi taima, mi mahni inthunun thei, mi dang thu ngai chang thiam kan ngah theih nan sipai tang thalai kan ngah a ngai a, ram leh hnam humhalhna kawng pawimawh em em a ni.  Chuvang chuan Mizo Rifles emaw Mizo Regiment  emaw Indian Army hnuaiah din ngei a ngai a. Chumi tur chuan theih ang angin central sorkar nawr a ngai. YMA hian a tul ang ang a nawr a tha ang.

7. Ram leh hnam humhalh nan tak tak chuan tawng vawn him a, tihlar a pawimawh thlawt a. Chuvangin kan tawng hi Eight Schedule-ah thun ngei ngeia ngai a. YMA hi hma la ve ngei tur body tangkai tak ani  ngei ang. Kan tawng a lar a, a darh zau theih dan kawng awm chhun chu mite'n kan tawng hman nuam an tih a ngai.  Hnam chang kang ho hian an tawng tihlar nan insengso an huam thui thei hle a; a tua te pawh  hian an tawng  thiam chak midang an zirtir peih em em a, chu chu kan entawn ve a ngai. Mizoram chhim lama Mizo tawng hmang tha duh lo te, tawng awn deuh te, vai Mizo tawng thiam der der te nuihzata hmusit lovin pangngai takin be ve mai ila. Tichuan inthlahrung lovin Mizo tawng an hmang ngam ang a, kan tawng a lo lar zel dawn  a ni. Ka sawi duh ber chu mimal tin hian Mizo tawng zir duh te hi taima taka kan zirtir peih a ngai tih hi a ni.

8. Ram leh hnam humhalhna kawng tha tak pakhat dang chu 'Hnam/ram zahawma insiam' niin ka hria. Hnam/ram zahawm kan nih theih dan kawng awlsam leh tawi ber nia lang chu 'FAI" hi a ni. Tihian han chhut ta ila, khawsak harsa te pawh ni se, chhungkaw invawngfelfai var mai chu an zahawm thin ang hian, kan ram, khua, veng in leh lo te hi vawng fai ta ila, bawlhhlawhte paih mai mai lo ila, tun ang reng hian rethei mah ila, hnam dang hmuhah chuan kan zahawm ngawt ang. Kan thil neih te hluiin kan bungrua pawh man tlawm te te ni mahse, dimdawi tak leh duat taka kan enkawl a, fel leh fai taka kan inenkawl ngat chuan, ram dang mite chuan min zah lo thei lo vang. Chuvang chuan fai turin nasa taka tan lak a ngai a ni.

9. Ram leh hnam humhalhna kawng pawimawh em em dang chu Kristian nun dan tha ngaihsan hi  ni. Mizote chu Kristian theuh kan nih vangin he kan nihna hi a taka kan nun chhuahpui theih nan tan lak a ngai ang. YMA hruaitute atanga bul tanin he pawla inhnamhnawih te reng reng Kristian nun dan tha ngaisang a, nunpui mi an nih a ngai a, chu chu member teah inzirtir tur a ni.

10. Ram leh hnam humhalhna kawng pawimawh em em dang leh chu sorkar tha neih a ni. Sorkar fumfe lo kan neih reng chuan engtin pawh tan han la thin mah ila, mahni pumpui hamhaina hian kan nun a ti-corrupt leh tho thin a, hlemhle tak chung chuan hnam a humhalh theih loh. Chuvangin ram hruaitu tha, dik, inpe zo, hlemhle lo neih a ngai a, a tul chuan mi thar pawh dap chhuah tur a ni. YMA in party politics a khelh a rem ngai lo ang a, mahse ram politic, kan zaa hamthatna tur erawh a khelh ngam a ngai ang.

ZU KHAP BUR HI!

Ka hriat sual loh chuan India rama state pathum Gujarat, Mizoram leh Nagaland te chuan mahni state-ah zu lakluh, in leh zawrh an khap bur mai a. Heng state pathum zinga pahnih Mizoram leh Nagaland te hi India ramah chuan Kristian bitna ber ramte an ni ang. Khawvel pum huap thlir chuan heng ram te hian zu khap burna dan chu an hmang mek; Afghanistan, Brunei, Iran, Kuwait, Libya, Saudi Arabia, Sudan, UAE leh Yemen te hi.

Zu khap bur  chung changah hian ngaihdan leh duh dan a inang lo nuaih mai a, roreltu te tan pawh ngaihdan siam thiam a har ngawt thin ang. Zu khap a nih chhan ber hi pakhatah chuan Kohhranin zu khap a duh vang a ni a, Kohhran huhang ngah tak duhdan hi sorkarna chelh loh hlau political party te hian sorkarna an chan hma leh chan hnu pawh hian an ngam ngang lo ni berin a a lang.

Zu chhe in avanga mi an han thih zawih zawih a, a bik takin kan hmelhriat hnai vai leh kan laichinte an han thih ngat phei chuan zu khapna hi thlah zalen mai se tih vawng vawng awl tak a ni. Zu  zalen se duhtu tak tak ten zu khap that lohna an sawi  hian, "USA-ah pawh an khap a, an khap hneh lo va, chuvangin an thlah zalen leh ta. An ni ram ropui leh thil tithei ber te pawhin an hneh loh chuan, keini India ramah pawh state rethei leh kil khawr ber hian engtin mah kan khap hneh chuang lo vang," an ti thin a, a dik thawkhat em em a ni.

Mizoram ang deuh thovin USA ah pawh zu khap hi Kohhran ho nawr vang tho a ni a. Kum 1919 ah an khap tan a, an khap hneh lo va, kum 1933 ah an sut leh ta a, kum sawmpali zet zu an khap bur ve a nih chu.  Hetia zu khap burna an hlih leh tak hnu hian USA ah chuan zu chu a zalen ta em em, khawi hmunah pawh a awm tlep terh tuarh a, duh duhin an in sup sup mai em ni tih kan hre tawk lo mai thei.

USA ah hian state 50 a awm a, chung state te chu county-ah a inthen sin leh a. State lianin county an ngah a, state tein county an nei tlem a. India rama District kan tih nen hian inanna an nei a, mahse a danglamna chu County hian sorkar hran, thlan ngat an nei ve hi a ni. US pumah hian county 3143 a awm a. A size  a intiat lo ang bawkin mihring bit dan pawh a inthlau hle a ni.

Federal sorkarin zu khap burna dan hlip mahse, a pawng apuiin zu chu a zalen nghal hauh lo. USA state 50 zinga 33 hian local sorkar ten zu an khap theihna dan tur hi ruahmanna an nei tho va. (Tin, state 17 te erawh chuan state thu aia khauh county leh local government ten an pass a phalsak lo thung a.)  Chuvang chuan USA county tam tak leh City council tam tak te hian tun thlengin zu an khap a, an la DRY char char a ni. Heng state pathum Kansas, Tennessee leh Mississippi te phei hi chu Dry state ang thaw thang a ngaih theih an ni a, a chhan chu heng state ah te hi chuan county sorkarin zu phalraina dan an pass phawt te  te a ngai a ni.

 Chuvang chuan heng state hovah hian dry county an tam em em  a ni. Mizoram ang chu ni ta se, state sorkarin zu zalen taka zawrh duh mahse khawi VC emawin an duh lo miau chuan an lalna chinah khan an la khap bur thei tho, tihna ang a ni. Tin county thenkhat chu ro (dry) lo, huh (wet) bawk si lo hnawm (moist) chauh eng emaw zat a awm bawk. Chuvang chuan USA ah hian a zawng a zain zu a zalen ta a ni lo va, hmun then khatah an khap bur a, hmun dangah an khap nel nual a, hmun tam takah an thlah zalen a. Hetianga an thlah zalenna hmun tam takah pawh hian wet hle mahse khawi khawiah emaw chuan dry day te a la awm zel tho a ni.

Heng zu khap burna county ho hi chhim lam state-ah an tam ber a, heng lai hmun hi Bible belt an tih thinna hmun a ni. Heng ho hi Kohhran chakna hmun, conservative ho chakna hmun an ni tlang pui a, dik tak chuan heng lai hmunah hian ringtu an la tha em a ni. Amaherawhchu an ni-ah meuh pawh zu lo vang hian economy a tla hniam deuhvin a hriat. Bon Jovi hla 'Dry County' kan ngaih thlak chuan heng ho hmun hi an deu ve hle tih kan hre thei ang. Chuti chung chuan hmun tam takah chuan zu khap bur hi an la duh em em a, theih ni se a ram pum ang hian khap bur an duh tih a chiang reng mai. Ka sawi tum chu, Federal sorkarin zu khap burna hlip mahse zu hi a zalen ta dur dur lo va, dimdawi tak leh fimkhur taka tihzalen a ni a, hmun thenkhatah chuan khauh takin an la khap bur a ni tih hi a ni.

Chief Minister ni ta ila:

Mizoram Chief Minister hi ni ta ila zu hi ka tizalen ang em? tih hi ka inzawt fo thin. Zu khap bur duh mi ka ni a, mahse kan khap hneh lohzia leh kan thatpui sawtna lang tur a van em avang erawh hi chuan tihzalenmai ka duh chang ka ngah mai. Sawi tawh angin kan lainate kan thiante, kan hmel hriaten zu chhia an in avanga an han boral phak phak hi chuan thin chu a rim duh a lawm!

A lehlamah chuan Kristian state kan ni a, khawvel eng kan ni tih kan hria a, hrai hnuaia awm ve mai mai tur chu kan ni si lo. Kan nun leh cheziaah azawng azain kan kristian thatna tilang chamchi thei lo mah ila, ruitheih thil khuahkhirh kan tum tlatna hian kan hmel chu khawvel mite hmuhah a titha ve chuan ka hria a. Harsa teh mahse kan rawngbawl ve theihna, a tu a te pawh kan tan tlan theihna nia ka hriat avangin kalpui zel hram hram tha ka ti bawk a. Drugs pawh kan khap hneh chuang lo va, kan khap hneh loh vanga kan phalrai ngai chuang dawn lo ang hian, zu pawh hi hneh lo chung chung pawh a khap talh chu kan tihawm niah ka ngai si.

A lehlamah chuan zu kan zawrh avanga kan sum lakluh tur itawm tham tak te, kan thalai nunna tam tak kan humhim theih phah turzia te kan ngaihtuah chang chuan phalral mai dik ka ti si. Tourism promote tuma zu khap leh si chu 'mei tuah lova chaw chhum tum a ang' vel ni tein ka hria a.  Chutih rualin zu chhiah it vanga zu zawrh a, zu man thawh khawm a ramthar  sut en han tum chu thil intuha lo tak niin ka hre bawk si. Ngaihtuahna a buai a ni. Kei ang tho hian kan ram hruaitute pawh an buai thovin ka ring a, "Kohhran chuan an rawngbawlna kawng zawnah thawk se, Sorkar chuan a tihtur huai takin ti mai rawh se," han ti pung pung mah ila, vote zawnna ramah hi chuan huaisen tak chung hian 'hlauh ruk' neih a awl khawp tih a lang reng bawk si.

Mi tam tak chuan 'Tun hma atang khan lo phalrai tawh ila chuan kan in thiam tawh tur' an ti thin a. A dik thui viau mai thei. Mahse chik taka ngaihtuah chuan  a zalen lai atang tuna an khap bur hnu thleng pawh hian a in ngai chuan an la in char char tho va, an in thiam chuang lo. Khap leh khap loh danglam map lo mihring kan ngahin a hriat. Khap a nih laia in thin te hian tih zalen hunah an nghei thar a rinawm loh va; mahse khap avanga in lo, tihzalen avanga in thar tur kan ngahin ka ring.

Engpawh nise, zu khap leh khap loh chung changah hi chuan tui lai ka rap chiang a lawm. Kalna lam tur reng ka hre lo. Mahse ram hruaitu lu chu ni ila, tuna kan dinhmun hi tha ber chu a ni lo tih kan chiang theuh si avangin, eng emaw ti hawi zawng tala ke pen chu a ngai dawn si. Chuvang chuan Chief Minister chu ni ila, USA an tih thin ang thovin referendum ka ko ang a, vote nei zawng zawngin 'HLIH" an duh leh duh loh vote thlakin an sawi thei tawh ang. Chu chu mipui lalzia lanna a ni ang a, democracy ram ropui kan nih kan lantirna tur pawh a ni ang.  Tichuan hniak tam lam lamah ka kal tawh ang a, thenkhatin min bauh thin mahse a tam lam duh dana ka kal chhung chuan ka dinhmun chu him khatah ka ngai thei ang.

RAPTHLAK TAWP 10

Leap Year a nih vang nge lah hriat ni suh, kumin February thla  hian Mizoram-ah thil RAPTHLAK a thleng nasa em em mai a. Chung zinga RAPTHLAK Tawp 10 ka tih te ka han thlang chhuak a. Heng a hnuaia mite hi an ni.

Rapthlak 10-na

Ni 9 2012 khan Chawnpui Veng, Aizawl-ah Pu Lalliantluanga fanu Sarah Lalduhawmi chu an  in luahna neitupa, Kohhran Upa ni bawk chuan kut a thlak na deuh va, a spinal chord a chhe hial!

Rapthlak 9-na

Ni 20 khan Thuampui Veng, Aizawl-ah Kum 42 mi Pu Ralkhuma chu YMA hruaitute kutthlak tuar lovin a boral. YMA hruaitute hi an chhungkaw buaiin an pun avanga va inrawlh nia hriat a ni.

Rapthlak 8-na (tlukpui a nei)

Ni 19 khan Serchhip ah Police tanglai Lalremruata chuan Dr. Rothuama damdawi dawr a rawk.

Rapthlak 8-na

Ni 9 khan Lunglei-ah Police  K. Lalrova chuan Hauruang nula tawngtheilo Saikuti Hall bulah a pawngsual.

Rapthlak 7-na

Ni 10 khan Lengpuiah Pu Zakapa chuan zu ruiin an in luah hawh lai a hal a. Pi Lalngengi in chhawng thum lai bungrua chuh hman lovin a kang fai vek.

Rapthlak 6-na

Ni 11 khan Vanlalhruaia kum 51 chuan Zuangtui veng hmeichhe naupang kum 5 mi a pawngsual.


Rapthlak 5-na

Ni 19 khan East Phaileng-ah Tv.Lalhnema'n a nau Lalbuatsaiha thah tumin khawlaiah chem nen a um chhuak a, a sat a, Lalbuatsaiha chu a lo indang a, a banah a sat a, a ban a sat chhum. Chumi hnuah amah chu inawhhlum leh a tum a, mahse mipuiin an dang hman.


Raphlak 4-na

Ni 1 khan Saiha-ah in 41 lai a kang fai vek a. Chhungkaw 36 laiin in leh lo an chan a. He kangmei hi misual pakhatin tum ren rawna a hal a ni.


Rapthlak 3-na

Ni 23 khan Vangchhe khua-ah Khawliana kum 50 leh Kara kum 43 te chu zurui inhnial thinrimin ramhnuaiah ulhbunin an in-draw a, an thi ve ve.

Rapthlak 2-na

Ni 12 khan Tlungvel-ah Pu Kapmawia chuan a nupui Vanlalthuami kum 24 chu khawlaiah um chhuakin kawtthlerah a hrawkah zaiin a zai hlum. Amah chu mipui thinrimin an chil hlumzui ve bawk.


Rapthlak 1-na

Ni 11 khan Venghlui, Aizawl naupang Lalrempuia kum 7 mi chu Rangvamual-ah Laltanpuia ten hruai thlain zu an tulh rui a. A zu in luat zawh loh vangin a harchhuak zo ta lo va, a thi ta a ni.